Over Jenner Analytics

Het is nu moeilijk voor te stellen hoe gevreesd de pokken waren. In de 18e eeuw doodden ze in Europa naar schatting 400.000 mensen per jaar, en in steden als Londen waren ze een gewone kinderziekte. Tussen 20% en 60% van de besmette mensen stierf; bij zuigelingen liep de sterfte op tot bijna 80% in Londen en 98% in Berlijn. De meeste overlevenden hielden er ontsierende littekens aan over, en de pokken veroorzaakten ongeveer een derde van alle blindheid. Zelfs in de 20e eeuw, vóór de uitroeiing, kostten ze naar schatting 250 tot 500 miljoen mensen het leven.

De beste bescherming die er was, heette variolatie: een gezond mens werd bewust besmet met materiaal uit een pokkenblaar, wat meestal veel minder dodelijk was dan de ziekte op natuurlijke wijze oplopen. Jenner werd zelf als jongen van een jaar of acht gevarioleerd, een ervaring die zijn gezondheid zijn hele leven zou hebben aangetast. Veilig was variolatie allerminst: zo'n 1–3% van de behandelden stierf eraan, en zij konden de pokken doorgeven en nieuwe uitbraken veroorzaken.

Anderen, zoals de boer Benjamin Jesty in 1774, hadden koepokken al gebruikt om hun gezin te beschermen. Jenners blijvende bijdrage was dat hij het idee op de proef stelde. Enkele weken nadat hij James Phipps met koepokken had ingeënt, stelde hij de jongen bloot aan pokkenmateriaal, en er volgde geen ziekte. Hij herhaalde de proef bij anderen en publiceerde, toen de Royal Society zijn eerste verslag in 1797 afwees, zelf 23 gevallen in zijn Inquiry van 1798: vroeg, zorgvuldig en systematisch onderzoek dat liet zien dat vaccinatie werkte en veel veiliger was dan variolatie.

Dat bewijs gaf de doorslag. Tegen 1800 had vaccinatie de meeste Europese landen bereikt, en in 1840 verbood Groot-Brittannië variolatie en bood het vaccinatie gratis aan. Vaccinatie werd uiteindelijk een essentieel onderdeel van de inspanning die de wereld van de pokken verloste.